Aradıktan sonraki yirmi dakika
Su basması ya da ağır bir taşma yaşandığında en kritik zaman dilimi, çağrıyı yaptıktan sonra ekip gelene kadar geçen süredir. Ortalama 30 dakikada varmaya çalışıyoruz, ancak o süre boyunca sorun kendi başına büyümeye devam eder.
Bu yazıdaki altı madde, o süre içinde yapılabilecek en etkili şeyleri öncelik sırasına göre sıralıyor. Sıra rastgele değil: ilk madde güvenlikle ilgili ve diğerlerinin hepsinden önce gelir.
Hiçbiri özel alet ya da teknik bilgi gerektirmiyor. Hepsi birkaç dakikada yapılabilir ve toplam etkisi, hasarın boyutunda ciddi fark yaratır.
1. Elektrikle suyun temasını kesin
Bu madde diğerlerinden önce gelir ve tartışmaya kapalıdır. Su basmış bir ortamda elektrik, hayati tehlike yaratır. Diğer beş madde mal kaybıyla ilgilidir; bu madde can güvenliğiyle ilgilidir.
Yapılacaklar sırasıyla:
- Suya girmeden önce durun. Zeminde su varsa ve o ortamda çalışan elektrikli cihaz, priz ya da uzatma kablosu bulunuyorsa suya adım atmayın. Suyun derinliği önemli değildir; birkaç santimetre su da iletkendir.
- Şalteri kuru bir yerden indirin. Sigorta panosuna ulaşabiliyorsanız ve pano su almamış, önü ıslak değilse ana şalteri kapatın. Ellerinizin kuru olduğundan emin olun.
- Panoya ulaşmak için su içinden geçmeniz gerekiyorsa geçmeyin. Bu durumda yapılacak şey binadan çıkmak ve elektriğin kesilmesini apartman görevlisinden, yöneticiden ya da elektrik dağıtım firmasından istemektir.
- Pano ıslaksa ya da sudan yükseliyorsa dokunmayın. Islak bir panonun şalterine dokunmak, suya girmekle aynı riski taşır.
- Su seviyesi prizlere yaklaştıysa ortamı boşaltın. Eşya kurtarmak için geri dönmeyin.
Ekibimiz geldiğinde de ilk kontrol ettiği şey budur. Elektriği kesilmemiş, prizleri su altında kalmış bir bodrumda çalışmaya başlamayız; önce elektriğin güvenli şekilde kesilmesini sağlarız. Bu bir prosedür değil, saha gerçeğidir.
Su altındaki bir bodrumda kurtarılacak hiçbir eşya, o suya girme riskine değmez.
2. Su kullanımını tamamen durdurun
Tıkalı bir hatta akan her litre su, taşan yere gider. Bu, sahada en sık görülen ve en kolay önlenebilen hata.
Yapılması gerekenler:
- Musluk, duş, klozet, çamaşır ve bulaşık makinesini kullanmayı bırakın. Makineler devrede ise durdurun; program ortasında tahliye yapmaları taşmayı büyütür.
- Sifonu çekmeyin. "Belki gider" diye denemek, geri tepen suyun hacmini artırmaktan başka işe yaramaz.
- Apartman ya da site genelinde bir sorunsa komşuları haberdar edin. Ana hat tıkalıysa üst kattaki bir dairenin banyo kullanması, alt kattaki daireye taşma olarak döner. Bir mesaj grubuna yazılacak tek cümle çoğu zaman yeterli.
- Gerekiyorsa daire ya da bina ana su vanasını kapatın. Vananın yerini bilmiyorsanız, sakin bir günde bulup öğrenmek iyi bir fikirdir.
Sitelerde bu maddeyi uygulamak yönetimin işini kolaylaştırır. Ortak hatlarda yaşanan sorunları kanalizasyon açma sayfamızda ayrıca ele aldık.
3. Değerli ve hassas eşyayı yükseltin
Elektrik güvenliğini sağladıysanız ve ortam güvenliyse, kalan sürede eşya kurtarabilirsiniz. Öncelik sırası şudur:
- Elektronik cihazlar. Modem, bilgisayar kasası, uzatma kablosu, şarj aleti. Bunlar hem en çabuk zarar görenler hem de en tehlikeli olanlar. Fişi çekmeden önce elinizin ve zeminin kuru olduğundan emin olun.
- Evrak ve kayıtlar. Tapular, ruhsatlar, sigorta poliçeleri, şirket evrakı. Suya değen kağıt geri gelmez.
- Ahşap mobilya ayakları. Ahşap suyu emerek şişer ve mobilya çoğu zaman kurtarılamaz. Ayakların altına birkaç santimetre yükseklik koymak bile fark yaratır.
- Halı, kilim ve yer tekstili. Kaldırıp yükseğe alın; ıslanan halının kuruması ve kokusunun geçmesi uzun sürer.
- Bodrum ve depolarda yerde duran her şey. Kartona konmuş eşya en hızlı zarar gören gruptur.
Yükseltmek için ideal yüzey aramayın; sandalye, masa, plastik kasa, tuğla, hepsi işe yarar. Amaç mükemmel bir düzen değil, birkaç santimetre kazanmaktır.
4. Kimyasal açıcı dökmeyin
Ekip yolda iken en sık yapılan hata bu. Marketten alınan güçlü açıcıyı gidere dökmek, ilk bakışta mantıklı bir "belki çözülür" hamlesi gibi görünür. Pratikte sorunu büyütür.
Sebepleri şunlar:
- Tıkacı çözmez, üstünde bekler. Hat gerçekten tıkalıysa dökülen sıvı akıp gitmez; tıkacın üzerinde birikir. Çözdüğü tek şey, yüzeydeki ince birikintidir.
- Ekip için tehlike yaratır. Biriken kimyasal, hat açıldığı anda basınçla geri sıçrayabilir. Cilt ve göz için ciddi risktir. Ekip geldiğinde döktüğünüzü mutlaka söyleyin; söylenmemiş bir kimyasal, bilinen bir kimyasaldan çok daha tehlikelidir.
- Eski boruya zarar verir. Korozyona uğramış döküm ve eski künk hatlarda güçlü asit ve baz esaslı ürünler cidarı zayıflatır.
- Birden fazla ürün karışırsa gaz açığa çıkabilir. Farklı markaların art arda dökülmesi kapalı bir banyoda tehlikeli olabilir.
- Teşhisi zorlaştırır. Kamera ile hattı görüntüleyeceksek, köpüklü ve kimyasal dolu bir hat görüntü vermez.
Aynı mantık pompa ve makine kullanımı için de geçerlidir. Elinizde uygun ekipman ve tecrübe yoksa mekanik yöntemlerle zorlamak, tıkacı daha derine itmek ya da spirali hattın içinde bırakmakla sonuçlanabilir.
5. Fotoğraf çekin
Bu madde iki ayrı işe yarıyor ve ikisi de sonradan telafi edilemiyor.
Ekip için: Telefonda anlatılan bir durumla, fotoğrafta görülen durum çoğu zaman farklıdır. Gönderdiğiniz birkaç kare, hangi ekipmanla yola çıkacağımızı belirler. Şunları çekin:
- Taşmanın olduğu nokta ve su seviyesinin geldiği yükseklik.
- Varsa açılmış logar kapağı ve içi.
- Otopark rampasının girişi ve varsa yükseklik levhası.
- Aracın yanaşabileceği en yakın nokta ile bina arasındaki güzergâh.
Sigorta ve yönetim için: Su çekildikten sonra hasarın boyutu görünmez olur. Konut ya da işyeri sigortanız varsa, ıslanmış eşyanın ve su seviyesinin görüntüsü zarar tespitinde işinize yarar. Site ortak alanıysa aynı görüntü, yönetim ile kat malikleri arasındaki değerlendirmenin dayanağı olur.
Fotoğrafları çekerken tarih ve saat bilgisinin kayıtlı olduğundan emin olun; telefonlar bunu genellikle otomatik yapar. Mümkünse birkaç saniyelik video da çekin — akış yönü ve seviye değişimi videoda çok daha net görülür. Bunu güvenliği sağladıktan sonra yapın; fotoğraf için suya girmeye değmez.
6. Araç erişimi ve telefonda hazır tutulacak bilgiler
Ekibin varış süresini belirleyen tek şey trafik değil. Adrese vardıktan sonra aracın iş noktasına ulaşamaması, kazanılan tüm zamanı geri alır.
Şu dört bilgiyi hazırlayın:
- Otopark ya da bahçe giriş yüksekliği. Rampa girişindeki levhaya bakın; levha yoksa girişteki en alçak noktayı (kiriş, boru, kapı üst kasası) ölçün. Araçlarımız 1,90 – 2,00 metre aralığındadır; 2,00 metre ve üzeri girişlerden büyük olasılıkla geçeriz.
- Aracın yanaşabileceği en yakın nokta ile iş noktası arası mesafe. Adım sayarak tahmin etmeniz yeterli. 50 metreye kadar hortum çekebiliyoruz; araç giremese bile ulaşabiliriz.
- Kat bilgisi. Bodrum mu, zemin mi, kaçıncı kat? Düşey yükseklik farkı çekim verimini etkiler.
- Rampa eğimi ve dönüşler. Yükseklik uygun olsa bile çok dik bir rampa ya da rampa sonundaki keskin dönüş sorun çıkarabilir. Rampanın fotoğrafı bunu değerlendirmemiz için yeterli.
Bunlara ek olarak bariyer, güvenlik noktası ve kapalı otopark kapısı varsa kimin açacağını önceden ayarlayın. Kapıda bekleyen bir ekip, yolda geçirdiği süreden fazlasını kaybedebilir. Erişim konusunu mini vidanjör sayfamızda ayrıntılı anlattık.
Telefonda hazır tutmanız gereken bilgiler
Aramayı kısa ve verimli hâle getiren bilgiler şunlar. Hepsini bilmeniz gerekmiyor; bildiklerinizi söylemeniz yeterli.
| Bilgi | Neden soruyoruz |
|---|---|
| Tam adres ve varsa tarif | Varış süresi |
| Belirti (taşma, su basması, akış yok) | Vidanjör mü kuka mı gerektiği |
| Kaç nokta / kaç daire etkileniyor | Sorunun daire içinde mi ana hatta mı olduğu |
| Yapı tipi (müstakil, apartman, site, işyeri) | Altyapı ve erişim planı |
| Şebeke mi, foseptik mi | Çekim gerekip gerekmediği |
| Foseptik en son ne zaman çektirildi | Hacim tahmini |
| Otopark giriş yüksekliği | Araç seçimi |
| Aracın yanaşacağı yer ile iş noktası mesafesi | Hortum planı |
| Kimyasal döküldü mü | Ekip güvenliği |
| Elektrik kesildi mi | Çalışma güvenliği |
Bu tablodaki son iki satır bizim için en kritik olanlar. Kimyasal döküldüyse ve elektrik kesilmediyse ekip farklı hazırlıkla gelir.
7 gün 24 saat, resmî tatiller dahil çalışıyoruz. Acil çağrı sürecinin nasıl işlediğini acil vidanjör sayfamızda ayrıntılı anlattık.